Zorgen om noodgedwongen thuishouden van kind met beperking
Het wordt steeds moeilijker om mensen met een beperking te plaatsen in een passende woonvoorziening. Mensen met een beperking blijven daardoor langer thuis wonen dan wenselijk is of dan gezinnen aan kunnen. Het journalistieke platform Pointer (KRO-NCRV) deed in samenwerking met MEE NL en de Beroepsvereniging van Cliëntondersteuners (BCMB) een rondvraag onder 226 onafhankelijke cliëntondersteuners: meer dan 90 procent van hen ziet zorgwekkende thuissituaties ontstaan.
Ruim 82 procent van de ondervraagden noemt lange wachtlijsten de grootste horde. Wanneer die eenmaal genomen is, ontstaat een zo mogelijk nog groter struikelblok: instellingen voor gehandicaptenzorg bieden onderdak aan cliënten met uiteenlopende beperkingen, die in de praktijk soms moeilijk met elkaar verenigbaar zijn. Bijna 94 procent van de cliëntondersteuners noemt dat het grootste probleem: de beperking van degene die zij begeleiden is bijvoorbeeld ‘te ingewikkeld’ of ‘past niet’ bij die van andere bewoners.
Zorgen over levensvatbaarheid kleinschalige wooninitiatieven
Daarom is er toenemende belangstelling voor kleinschalige wooninitiatieven, opgezet door bijvoorbeeld groepen ouders die met het persoonsgebonden budget (pgb) van hun kinderen zelf de zorg inkopen en organiseren. Meer dan 55 procent van de cliëntondersteuners vindt zulke wooninitiatieven een goede toevoeging aan het reguliere zorgaanbod. Tegelijkertijd maakt bijna de helft van de ondervraagden in het Pointer-onderzoek zich zorgen over de levensvatbaarheid van zulke initiatieven. Met name financieel hebben zij het zwaar, zegt 93 procent.
De Landelijke Vereniging van Ouderinitiatieven (LVOI), die in Pointer de noodklok luidt, herkent dat. Een meerderheid van de LVOI-leden zegt dit jaar financieel niet uit te kunnen met alleen het pgb van bewoners. Dat is in de zomer van 2023 geïndexeerd op 6,37%, terwijl zorgkosten gemiddeld met 10% stegen. Daarom moet één op de drie ouderinitiatieven dit jaar al zorg afschalen. Van die groep geeft nog eens 60 procent aan dat de zorg daardoor onder noodzakelijk niveau daalt. Daarmee worden ouderinitiatieven "in hun kern geraakt", aldus de LVOI. Die bestaan immers juist als tegenhanger van grote instellingen en hun wachtlijsten, grote groepen en personeelstekorten.
Personeelstekorten
‘s Heeren Loo, de grootste zorgaanbieder voor mensen met een beperking, erkent de ernst van de problemen en wijdt die met name aan personeelstekorten. Zonder ingrijpen, voorziet de organisatie komend decennium een krimp van het personeelsbestand van 10%. ‘s Heeren Loo heeft nu nog 11.000 fte op 14.000 cliënten. Bestuurder Ageeth Ouwehand in Pointer: “We zijn ons aan het voorbereiden op een aantal scenario’s waar we geen invloed op hebben."
Voor nieuw personeel worden geen nieuwe vacatures meer uitgeschreven. Om alle posities te kunnen blijven vullen, belt het bedrijf voortaan iedere sollicitant terug. Ook zonder relevante ervaring of scholing. ‘s Heeren Loo doet daarnaast in toenemende mate een beroep op het netwerk van inwonende cliënten. Naasten wordt gevraagd waar mogelijk bij te springen. Bijvoorbeeld bij "Dagelijkse zaken waar geen zorg beroepskracht voor nodig is." Ouwehand: "Dat wordt ook een beetje uitvinden. We weten nog niet hoe het er over 10 jaar uitziet. Maar het is wel de richting die we opgaan."
Toenemende vraag naar zwaardere zorgpakketten
MEE NL-directeur Bettie Ubels herkent de zorg van de cliëntondersteuners: “Ook wij krijgen signalen dat het niet kunnen niet vinden van passende zorg tot grote problemen kan leiden in de thuissituatie. Het inzetten van een cliëntondersteuner kan dan soelaas bieden. Zij zetten zich in om deze mensen optimaal te ondersteunen bij hun zoektocht naar passende zorg. Ze brengen de problemen samen met de naasten in kaart en door hun actuele kennis van de benodigde voorzieningen en bijbehorende wet- en regelgeving dragen ze adequate oplossingen aan.
Wel merken we dat de wachtlijsten toenemen door een toegenomen vraag naar zwaardere zorgpakketten. Dit komt onder meer omdat er minder ingezet wordt op preventie. Een voorbeeld van een preventieve aanpak is integrale vroeghulp. Dit zorgt ervoor dat kinderen met een beperking tijdig de juiste zorg krijgen, waardoor in een latere levensfase escalatie van problematiek en daarmee de behoefte aan een zwaarder zorgpakket wordt voorkomen.”
