Vrouw hangt was op

Tussentijdse resultaten onderzoek naar effecten sociale isolatie

Onderzoek onder cliëntondersteuners van MEE 

Voor dit deel van het onderzoek van de effecten van de social distancing op de levens van kwetsbare mensen, zijn 15  cliëntondersteuners bij 2 verschillende MEE-organisaties geïnterviewd over hun ervaringen met cliënten in relatie tot het thema. Het gaat hierbij om mensen met een lichte verstandelijke beperking, autisme of niet-aangeboren hersenletsel. 

Cliëntondersteuners van MEE bieden informatie, advies en ondersteuning aan mensen met een beperking in alle levensfasen en op alle levensterreinen: opvoeding en ontwikkeling, leren en werken, regelgeving en geldzaken, samenleven en wonen. Ze wijzen de weg naar mogelijkheden, maar verlenen zelf geen zorg en staan los van zorg- en hulpaanbieders. De maatregelen rondom Corona hebben een grote invloed op de uitvoering van hun werkzaamheden en op de problematiek van hun cliënten.

Met huisbezoeken en consultaties op het kantoor van MEE brengen cliëntondersteuners de hulpvraag van cliënten in beeld, ondersteunen ze hen op praktisch vlak in het dagelijks leven, en helpen zij om passende zorg te vinden. Nu alle cliëntondersteuners vanuit huis moeten werken en vaak alleen hulp op afstand kunnen bieden brengt dit soms dilemma’s met zich mee.

Invloed van ontbreken fysiek contact op bieden van cliëntondersteuning

Cliëntondersteuners zeggen bij het ontbreken van face-to-face-contact geen goed beeld te kunnen krijgen van hoe het echt met iemand gaat. Als er geen huisbezoek plaatvindt, kunnen zorgmijders bijvoorbeeld makkelijker informatie achterhouden. Ook is het voor cliëntondersteuners moeilijker om contact op te nemen met het sociale netwerk van de cliënt. Hierdoor missen cliëntondersteuners de ‘blik van buitenaf, die voor hen essentieel is voor goede hulpverlening.

Verder is het op afstand veel moeilijker om een vertrouwensband op te bouwen met nieuwe cliënten en duidelijk te krijgen wat hun hulpvraag is. “Het helpt voor de cliënt als je elkaar echt ziet, het bellen is niet hetzelfde, het blijft oppervlakkiger en dat beïnvloedt ook de hulpverlening. Als je fysiek bij elkaar komt, is er ook ruimte voor stiltes en ongemakkelijkheid. Die vertrouwensband is zo nodig om iemand goed te kunnen helpen”, vertelt een cliëntondersteuner.

Cliëntondersteuners benoemen met name cliënten met schulden. Een cliëntondersteuner geeft een voorbeeld van een cliënt die een schuld had bij een deurwaarder, maar omdat zij zelf geen automatische incasso kon instellen bleef deze schuld oplopen. “Ik wilde dit echt niet op afstand doen omdat ik anders naar haar bankgegevens moest vragen”, vertelt de cliëntondersteuner. “Dat vind ik echt niet kunnen dus ik moest echt bij haar langs om dit te regelen met haar”.

Alternatieve vormen van face-to-face contact

Sommige cliëntondersteuners vinden alternatieve manieren om, op gepaste afstand, toch nog cliënten fysiek te ontmoeten om hen zo goed mogelijk te helpen, bijvoorbeeld met wandelgesprekken. Andere blijven volledig thuis. Dit omdat zij zelf kinderen hebben die niet naar school kunnen, of omdat zij mantelzorgtaken hebben voor familie leden, of omdat zij zelf in de risicogroep zitten.

De coronamaatregelen beïnvloeden de levens van de cliënten van MEE op verschillende manieren

Sommige cliënten begrijpen niet goed wat er aan de hand is of hoe zij de maatregelen moeten naleven, andere zijn heel angstig. Cliëntondersteuners gebruiken dan filmpjes en flyers in duidelijke taal om met cliënten voor te lichten.

Door het wegvallen van de dagbesteding en beperkte dienstverlening in de sociale sector zijn mensen nu vaak op hun mantelzorgers aangewezen. Op mensen met een klein sociaal netwerk hebben de coronamaatregelen dus een groot effect in termen van sociale isolatie. Verder valt door het uitvallen van de dagbesteding ook de dagstructuur voor cliënten weg, hierdoor is er een groter risico op mentale en fysieke gezondheidsproblemen. Ook maken cliëntondersteuners zich zorgen om de toename van huiselijk geweld.

Door de maatregelen zijn ook veel processen en trajecten in de zorg stilgelegd. Cliëntondersteuners bij MEE maken zich op dit moment zorgen over cliënten die afhankelijk zijn van deze processen voor bijvoorbeeld een woning of de juiste vorm van zorg en ondersteuning. Daarnaast kan het voor ouders met een beperking erg lastig zijn om thuisonderwijs te organiseren. 

Voor sommige cliënten van MEE brengt de huidige situatie ook positieve dingen met zich mee

Een cliëntondersteuner ondersteunt een depressieve vrouw, die zich nu minder eenzaam voelt nu iedereen thuis moet blijven. Een andere vertelt over een autistisch meisje dat snel overprikkeld raakt en met thuisonderwijs stabieler gedrag vertoont en hogere cijfers haalt. Sommige cliënten vinden het prettig dat ze niet meer verplicht hoeven te solliciteren of vrijwilligerswerk hoeven te doen.
Verder profiteren cliënten van nieuwe regelingen, die mensen in de bijstand ontlasten en van de toename van het aantal maatschappelijke initiatieven, die hulp bieden aan de kwetsbare groepen.

Weinig verschil

Een cliëntondersteuner vertelt dat er voor sommige klanten van MEE niet zo veel veranderd is sinds COVID19: “Sommige van onze klanten hebben minder last van de huidige situatie omdat ze al niet veel hadden. Zeker voor de mensen die geen werk hebben en geen dagbesteding is er niet zo heel veel veranderd. Dingen die voor andere mensen heel normaal zijn zoals uiteten gaan of naar de bioscoop deden zij sowieso al niet omdat zij van heel weinig geld moet leven. Voor hen zijn er dus een heleboel dingen hetzelfde gebleven”.

 Lees meer informatie over dit project.